1

2

3

4

5

 

Medycyna Dalekiego Wschodu

Różnice pomiędzy Wschodem a Zachodem są dość oczywiste. Jako mieszkańcy Europy prezentujemy odmienne (od azjatyckiego) podejście do wielu spraw. Bardzo istotną wartością w życiu człowieka jest zdrowie. W większości zakątków świata preferuje się leczenie oparte na osiągnięciach nowoczesnej, w pełni racjonalnej medycyny. Zarówno Europejczycy, jak i Azjaci na co dzień chodzą do typowych gabinetów lekarskich. Jednak w pewnych przypadkach Japończycy albo obywatele Korei lubią przypomnieć sobie o tradycyjnych metodach leczenia. Jedną z zasad tradycyjnej medycyny chińskiej jest rozpatrywanie organizmu jako całości. Chiński lekarz nie analizuje problemów z wątrobą, żołądkiem czy sercem z osobna. Raczej będzie on poszukiwał związku pomiędzy jednym schorzeniem a drugim. Za przykład niech posłuży trądzik u osób dorosłych. Jeżeli ktoś nieustannie boryka się z tłustą skórą i cystami, najpierw powinien pomyśleć o kondycji swoich nerek. W Europie pacjenci leczą tylko objawy, natomiast przeciętny Azjata szuka także przyczyny. Bardzo dużą wagę przypisuje się piciu wody. W Singapurze lekarze zalecają picie wody przy przeziębieniach, osłabieniu czy obniżonym nastroju. Woda uchodzi za uniwersalny, dobry na wszystko lek. Bardzo ciekawą teorią jest ocena potraw pod kątem ich temperatury. Azjaci wierzą, że niektóre produkty chłodzą organizm, a inne podnoszą jego temperaturę. W przypadku trądziku należy ochłodzić ciało za pomocą potraw z owoców (przede wszystkim ananasa!) i oczywiście wody. Przeziębienie również postrzega się jako efekt zbytniego przegrzania organizmu.

Regularne badania wzroku

Większość ludzi jest z natury wzrokowcami. Oznacza to, że lepiej zapamiętujemy przedmioty oraz wydarzenia, które mieliśmy okazję zobaczyć. O tym, jak bardzo istotny jest zmysł wzroku, przekonują się już kilkuletnie dzieci. W szkole dość szybko wychodzi na jaw, czy dany uczeń preferuje przyswajanie wiedzy z notatek albo woli posłuchać nauczyciela. Oczy są naszym oknem na świat niezależnie od tego, jak lubimy się uczyć albo odpoczywać. Dlatego zasługują na szczególne traktowanie. Warto wypracować sobie zwyczaj regularnego badania wzroku. Koszt badań komputerowych wynosi od pięćdziesięciu do stu złotych. Okulista powinien również sprawdzić ostrość oraz zakres pola widzenia pacjenta. Wszelkie nieprawidłowości wymagają natychmiastowej korekty. Jeszcze kilka lat temu obowiązywało wiele błędnych teorii na temat noszenia okularów albo szkieł kontaktowych. Niektórzy do dzisiaj są przekonani, że noszenie soczewek prowadzi do licznych infekcji, a w ostateczności dochodzi do uszkodzenia oczu. Niezrozumiałym dla okulistów mitem jest pogląd, że okulary rozleniwiają oczy. Warto zaufać specjaliście i zainwestować w korektę wzroku, jeśli zachodzi taka potrzeba. Nowoczesne szkła kontaktowe są na tyle wygodne i bezpieczne, że bez problemu możemy je nosić cały dzień. Zwolennicy tradycyjnych rozwiązań mogą pójść do optyka po modną parę okularów. Oprócz wad wzroku pacjenci miewają problemy z łzawieniem albo wysuszeniem rogówki. Dotyczy to w szczególności osób, które lubią przesiadywać przed komputerem. Specjalne krople zwykle przynoszą ulgę. Płynne leki pomagają również przy leczeniu wirusowych i bakteryjnych zapaleń spojówek.

Innowacje, które ratują życie

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat naukowcy opracowali nowe metody diagnozowania oraz leczenia pacjentów. W badaniach z dziedziny medycyny biorą udział zarówno doświadczeni lekarze, jak i osoby specjalizujące się w inżynierii. Efektem są nowoczesne urządzenia, które codziennie ratują ludzkie zdrowie, a nawet życie. Polskie środowisko naukowe powoli dostrzega, jak ważną rolę odgrywa innowacyjne myślenie oraz rozwiązywanie problemów w niestandardowy sposób. Coraz częściej możemy pochwalić się takimi osiągnięciami, jak udany przeszczep twarzy albo legendarne już przeszczepienie serca w wykonaniu profesora Religi. Lekarze w czasie operacji coraz chętniej korzystają z zaawansowanych osiągnięć techniki. Za przykład może posłużyć robot medyczny Robin Heart, skonstruowany w Centrum Kardiochirurgii w Zabrzu. Specjaliści z chirurgii robotowej założyli stowarzyszenie, aby zachęcać młodych naukowców do pracy nad nowymi technologiami. Głównym atutem tego typu maszyn jest precyzja, znacznie przekraczająca możliwości ludzkiej dłoni. W dziedzinie badań diagnostycznych również powoli doganiamy Zachód. Dzięki takim kierunkom studiów, jak biotechnologia czy biologia molekularna, rozwinęły się badania nad ludzkim DNA oraz terapiami genowymi. Terapie dostosowane do kodu genetycznego pacjenta stanowią bardzo obiecujący trend w medycynie. Być może za kilka lat problem nowotworów zostanie rozwiązany dzięki profilaktyce mutacji genetycznych (odpowiedzialnych za powstawanie złośliwych guzów).

Metody badań i stawiania diagnozy

Najważniejszym etapem w leczeniu pacjentów jest sam początek. Postawienie właściwej diagnozy bywa bardzo trudne. W niektórych przypadkach lekarze mają kłopot z identyfikacją problemu nawet po kilku wizytach pacjenta. Czasem objawy pasują do zbyt wielu schorzeń, które wzajemnie się wykluczają. Bywa również tak, że występuje zaledwie jeden symptom, który trudno przypisać jakiejś konkretnej chorobie. W takiej sytuacji dodatkowe badania stają się niezbędne. Ogólnej informacji na temat stanu zdrowia człowieka dostarcza morfologia krwi. Na podstawie wyników lekarz może ocenić, czy pacjent ma za wysoki poziom cukru, cholesterolu albo hormonów. Niezwykle istotny jest hematokryt oraz liczba białych i czerwonych krwinek w osoczu. Biochemia krwi ułatwia zdiagnozowanie cukrzycy, białaczki oraz zaburzeń natury hormonalnej. Wymienione choroby charakteryzują się objawami, które na początku przypominają zwykłą infekcję. Jednak im wcześniej zostanie wykryty problem, tym większe szanse na wyleczenie zyskuje pacjent. Kolejnym, bardzo istotnym badaniem, jest prześwietlenie. Na podstawie zdjęcia rentgenowskiego można zdiagnozować bardzo wiele nieprawidłowości. Najczęściej w ten sposób potwierdza się nowotwory, tętniaki oraz inne patologiczne zmiany narządów wewnętrznych. W badaniach mózgu stosuje się nieco inny rodzaj zdjęć. Lekarze stawiają diagnozy na podstawie badania dwu oraz trójwymiarowego PET albo CT. Najczęściej stosowaną w polskich szpitalach metodą jest tomografia komputerowa.

Jak dbać o odporność naszego organizmu?

W okresie jesiennym i zimowym jesteśmy narażeni na różnego rodzaju infekcje. Obniżona odporność wynika z niekorzystnych warunków pogodowych. Organizm musi sobie poradzić z nagłymi zmianami temperatury, wilgocią oraz kumulacją drobnoustrojów w powietrzu. Sztuczne ogrzewanie dodatkowo podrażnia błony śluzowe. Uszkodzenia śluzówki ułatwiają bakteriom i wirusom wniknięcie do wnętrza naszego ciała. W efekcie zaczynamy chorować. Czy można uchronić się przed ciągłymi przeziębieniami i grypą, a nawet poważniejszymi infekcjami? Najlepszym sposobem jest wzmocnienie systemu odpornościowego. Zimą nie unikniemy chłodów czy sztucznego ogrzewania, ale silny organizm będzie w stanie poradzić sobie z tego typu utrudnieniami. Preparaty witaminowe powinniśmy przyjmować przez cały rok. Jedynie latem możemy zrezygnować z pastylek na rzecz świeżych warzyw i owoców. Jesienią warto pomyśleć o wizycie kontrolnej u lekarza. Specjalista oceni ogólny stan naszego zdrowia oraz zleci odpowiednie badania. Część lekarzy proponuje pacjentom wykupienie szczepionki przeciw grypie. Jednak badania naukowe dowodzą, że tego typu profilaktyka przynosi bardzo słabe efekty. Oprócz typowo medycznych rozwiązań, powinniśmy po prostu zadbać o kondycję. Zdrowia dieta i odrobina ruchu na świeżym powietrzu są jak najbardziej wskazane. Zimą możemy sobie pozwolić na spożywanie nieco cięższych potraw, ale nie zapominajmy o warzywach i owocach! Zalecaną formą aktywności fizycznej są spacery, jogging oraz lekkie ćwiczenia wykonywane w domu. Unikajmy również przegrzewania lub wyziębiania organizmu.

Kontrowersyjne tematy w medycynie

Badania naukowe w dziedzinie medycyny dają szansę na zwiększenie skuteczności wielu terapii. Szczególnie istotnym problemem jest walka z chorobami układu krążenia, cukrzycą oraz nowotworami. Niestety odkrywanie nowych faktów wiąże się z przekraczaniem pewnych granic. Aby poznać mechanizmy prowadzące do rozwoju raka, naukowcy muszą powtórzyć wiele eksperymentów. Pierwsze testy są przeprowadzane na szczurach albo królikach laboratoryjnych. Organizacje proekologiczne ostro potępiają wykorzystywanie zwierząt do tego typu celów. Oczywiście członkowie Peta czy Greenpeace mają tutaj całkowitą rację. Trudno sobie jednak wyobrazić, aby po opracowaniu nowego leku natychmiast testować go na grupie pacjentów. Badania kliniczne również spotykają się z krytyką środowisk bioetycznych. W każdej grupie uczestników część pacjentów otrzymuje lek, a pozostali jedynie placebo. Czy takie rozwiązanie jest sprawiedliwe? Według etyków nie, ale wyniki badań trzeba porównać z grupą kontrolną, która otrzymuje fałszywy lek. Od kilku lat źródłem wielu gorących dyskusji są odkrycia z zakresu inżynierii genetycznej. Przeciwnicy badań nad ludzkim DNA jawnie oskarżają naukowców o zabawę w Boga. Wątpliwości budzą również metody pozyskiwania materiału genetycznego oraz trwała ingerencja w strukturę DNA. Hodowla zmutowanych zwierząt budzi sporo kontrowersji. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku genetycznie zmodyfikowanych roślin. Słynny skrót GMO zapoczątkował burzliwą dyskusję na temat manipulowania genami oraz tworzeniem nowych, sztucznych gatunków.

Choroba duszy i ciała

Współczesnemu człowiekowi stres towarzyszy na każdym kroku. Największą presję odczuwamy w pracy, wspinając się po szczeblach kariery zawodowej. Młodzież zabiega o jak najlepsze posady, natomiast osoby starsze robią wszystko, by nie stracić etatu. Wysoki poziom bezrobocia oraz problemy finansowe dodatkowo kumulują w ludziach frustrację. Ciągłe napięcie nie pomaga w budowaniu ciepłych relacji rodzinnych czy koleżeńskich. Ludzki organizm potrafi znieść bardzo wiele, również w kwestiach wyczerpania psychicznego. Niestety każdy z nas posiada pewną granicę tolerancji na stres. Jeżeli ją przekroczymy, pojawią się pierwsze symptomy zaburzeń natury psychicznej. Do gabinetów lekarskich trafia coraz więcej osób z obniżonym nastrojem, lękami oraz początkami depresji. Pacjenci skarżą się również na dolegliwości towarzyszące złemu samopoczuciu. Obniżona odporność oraz częste bóle głowy (a nawet serca) są bardzo charakterystyczne dla osób, u których poziom stresu przekroczył niebezpieczną granicę. Jak radzić sobie z wyzwaniami, żeby zachować wysoką skuteczność bez rujnowania własnego zdrowia? Na to pytanie starają się odpowiedzieć zarówno naukowcy, jak i zwykli obywatele państw wysoko rozwiniętych. Najprostszym sposobem jest wypracowanie w sobie dystansu oraz wykonywanie zadań w odpowiednim czasie. Bardzo dobrym sposobem jest tworzenie planów, z których później możemy się rozliczyć. Warto mieć wsparcie ze strony rodziny albo znajomych. Nic tak nie pomaga w walce ze stresem, jak omówienie problemów z kimś bliskim.

Dermatologia i medycyna estetyczna

Pracę lekarza kojarzymy przede wszystkim z poświęceniem dla ratowania ludzkiego zdrowia. Jednak nie wszystkie specjalności polegają tylko i wyłącznie na wykrywaniu groźnych chorób. Niektóre gałęzie medycyny skupiają się na poprawie jakości życia pacjentów, a w szczególności… Ich urody! Za przykład może posłużyć dermatologia. Wiele osób wybiera się do gabinetu dermatologicznego w celu wyleczenia trądziku albo w sprawie pielęgnacji cery zdrowej. Lekarze często decydują się na założenie prywatnej praktyki. W takich placówkach możemy liczyć nie tylko na fachową poradę, ale i dostęp do nowoczesnych zabiegów kosmetycznych. Najczęściej korzystają z tego panie, chociaż mężczyźni dbający o swój wygląd nikogo już nie dziwią. Kolejną specjalizacją, która zajmuje się przede wszystkim estetyką ludzkiego ciała, jest chirurgia plastyczna. Standardowymi operacjami są zabiegi poprawiania twarzy oraz wyszczuplania sylwetki. Coraz więcej kobiet decyduje się na radykalną zmianę swojego wyglądu przez wszczepienie implantów piersi i innych. Czy inwazyjne metody poprawiania urody mają sens? Wszystko zależy od oczekiwań pacjenta. Operacja nosa nie zmieni w jakiś szczególny sposób czyjegoś życia, ale może poprawić samoocenę tej osoby. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku usuwania trądziku albo zmarszczek. Pamiętajmy również, że medycyna estetyczna może spełniać o wiele poważniejsze zadania. Doskonale wiedzą o tym ofiary wypadków. Lekarze pomagają wrócić takim osobom do normalnego życia przez wykonanie bardzo skomplikowanych zabiegów rekonstrukcyjnych.

Higiena jamy ustnej

Wizyta u dentysty kojarzy się z dużym dyskomfortem. Zdarzają się pacjenci, dla których wspomnienia z gabinetu stomatologicznego stanowią prawdziwą traumę. Dlaczego tak bardzo boimy się borowania, leczenia kanałowego czy usuwania zębów? Naukowcy odkryli, że ból zęba jest jednym z najsilniejszych, a jednocześnie bardzo przykrych doznań odczuwanych przez człowieka. Dlatego unikamy regularnych kontroli, co zwiększa ryzyko rozwoju próchnicy. W stanie zaawansowanym bakterie atakują nie tylko szkliwo, ale i tkanki miękkie znajdujące się wewnątrz korony zęba. Kiedy choroba dotrze do nerwów, pacjent zaczyna odczuwać ból. Niestety borowanie tak zaawansowanej próchnicy nie należy do przyjemnych. Jeżeli chcemy uniknąć tego typu sytuacji, powinniśmy regularnie sprawdzać stan naszego uzębienia. Każdy, nawet najdrobniejszy ubytek warto skonsultować ze stomatologiem. Nieleczone zęby mogą prowadzić nie tylko do ogromnego bólu, ale i różnych (czasem groźnych) chorób. Lekarze doszukują związku pomiędzy popsutymi zębami a skłonnościami do przeziębień i stanów zapalnych. W skrajnych przypadkach nieleczona próchnica prowadzi do ropni, uszkodzenia dziąseł oraz utraty zęba. U osób cierpiących na cukrzycę oraz choroby stawów czy serca mogą wystąpić znacznie poważniejsze powikłania. Oczywiście w stomatologii wykonuje się także zabiegi, które mają na celu poprawę samego wyglądu zębów. Wybielanie, oczyszczanie i lakierowanie to tylko kilka przykładów. W dbałości o higienę jamy ustnej pomoże nam nie tylko lekarz dentysta, ale również ortodonta, protetyk czy chirurg szczękowy.

Połączenie medycyny z osiągnięciami współczesnej inżynierii

Żyjemy w czasach intensywnego rozwoju nauk ścisłych, przyrodniczych oraz technicznych. Ciekawym zjawiskiem jest łączenie przedmiotów, które z pozoru nie mają ze sobą zbyt wiele wspólnego. Najczęściej dzieje się tak w przypadku medycyny oraz różnych dziedzin z zakresu inżynierii. Współczesny lekarz codziennie wykonuje badania oraz zabiegi za pomocą specjalistycznych urządzeń, takich jak USG czy tomograf. Do zaprojektowania sprzętu operacyjnego potrzebna jest wiedza zarówno z zakresu medycyny, jak i informatyki czy biotechnologii. Od kilku lat bardzo dużo mówi się o biocybernetyce, interdyscyplinarnej dziedzinie nauki. Bazując na wiedzy i doświadczeniu lekarzy, biocybernetycy przekładają informację medyczną na język zrozumiały dla inżynierów. Osoby z wykształceniem typowo technicznym opracowują nowe urządzenia i algorytmy sterowania, które znajdują zastosowanie w wyposażeniu szpitali. Komunikacja pomiędzy dwoma tak różnymi dziedzinami, jak medycyna i technika, jest bardzo ważna dla dalszego rozwoju nauki. W technologii opracowuje się nowe modele i rozwiązania, wzorując się na zjawiskach zachodzących w przyrodzie. Natomiast przedmioty związane z medycyną zyskują nowe narzędzia dzięki zaangażowaniu inżynierii. W przyszłości możemy spodziewać się pogłębiania związków pomiędzy naukami ścisłymi. Być może następnym krokiem będzie włączenie humanistyki do rozwoju nauk medycznych, szczególnie w zakresie psychiatrii oraz opieki psychologicznej nad pacjentem.